ఎంతమంది తెలుగువాళ్ళు, ఎంతమంది భారతీయులు అమెరికా వెళ్ళలేదు, ఎంత మంది అక్కడ నివసించడం లేదు! కాని ఈ స్ఫురణ, ఆదికవి వాల్మీకికీ, అమెరికన్ మహాకవి వాల్ట్ విట్మన్ కీ ఉన్న ఈ పోలిక ఇప్పటిదాకా ఎవరికీ తోచకపోవడం ఎంత ఆశ్చర్యం! నేను కూడా చదివాను, Out of the Cradle Endlessly Rocking- కానీ నాక్కూడా తట్టలేదు. ఇది విజయసారథి వంటి రసాన్వేషికి మాత్రమే తట్టే స్ఫురణ. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, a once in a lifetime insight!
జీడిగుంట విజయసారథి
విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన – 5
జంట బాసిన పక్షి కంట పొంగిన గంగ..
తన కంటిలో పొంగ… మనసు కరగంగ…
ఆ శోకంలో ఒక శ్లోకం పలికే.
ఆ చీకటి ఎదలో దీపం వెలిగే…
చిలిపి బాలుడే పులకరించగా…
కవిగా ఆతడు అవతరించగా…
మనిషి అతనిలో మేల్కొన్నాడు.
కడకు మహాకవి అయినాడు.
నవరసభరితం గఱికల హరితం.
జగతికి ఆతడు పంచిన అమృతం
ఆ విట్మన్ మీవాడూ…
మీలోనూ వున్నాడు…
అక్షరమై మీ మనసు వెలిగితే…
మీతోనే వుంటాడు.
ఏమిటిది? ఎప్పుడో అడవిరాముడు సినిమాకోసం వాల్మీకిని స్మరిస్తూ రాసిన పంక్తులను విట్మన్ (Whitman) స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన ట్రావెలాగ్ లో అసందర్భ ప్రేలాపన గా తెచ్చాననుకుంటున్నారా.. అక్కడకే వస్తున్నా.. సరిగ్గా గమనించండి కొన్ని పంక్తులు మార్చాను. ‘కడకు బోయడే అంతరించగా’ ను చిలిపి బాలుడే పులకరిచంగా.. గాను , ‘మహర్షి’ ని మహాకవి గా, ‘రాముని చరితం’ ను గఱికల హరితం ( Leaves of Grass కి నా తర్జుమా శీర్షిక ) పదాలతో ఎక్చేంజ్ చేసి ఆ పాట చరణం విట్మన్ కి వర్తించేలా చేసాను. దానికి చాలా ఆశ్చర్యమనిపించే కారణం మూడు రోజుల క్రితమే తెలిసింది.
నా ట్రావెలాగ్ లో చాలా రోజులు గ్యాప్ రావడానికి కారణం Whitman Birthplace విజిట్ గురించి రాయడానికి ఉపక్రమించినపుడు నేను ఆ ప్రదేశంలో చూసిన, చదివిన అనేక విట్మన్ సంబంధిత కథనాలు, ఆ తరువాత నా దగ్గర ఉన్న విట్మన్ సంబంధిత సాహిత్యం, విమర్శ, కథనాలు, బయోగ్రఫీలు, ఆటోబయోగ్రఫీల లాంటి స్పెసిమెన్ డేస్ డైరీ నోట్స్ చదవడం లో నిమగ్నమై పోయి ఆ సంగతులన్నీ మీతో పంచుకోవాలన్న ఆనందం ఎక్కువైన ఈ భాగాన్ని ఎలా ప్రారంభించాలో చాలా రోజులుగా అర్థం కాక ట్రావెలాగ్ రాయడానికి బాగా బద్దకిస్తూ వచ్చాను.
అలాంటిది రెండు రోజుల క్రితం.. భద్రుడు గారు తన ఆత్మోత్సవగీతం పరిచయ వాక్యాల లో సూచించిన అమెరికన్ సాహిత్య విమర్శ ప్రపంచంలో అత్యంత శక్తివంతమైన మరియు ప్రభావవంతమైన సాహిత్య విశ్లేషకుడు, హెరాల్డ్ బ్లూమ్ (1930–2019) రాసిన నలభై పైగా పుస్తకాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధ గ్రంథం ది వెస్ట్రన్ కేనన్ (The Western Canon) లో విట్మన్ పైన రాసిన వ్యాసం ‘వాల్ట్ విట్మన్ యాజ్ సెంటర్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ కానన్’ చదివాను. ఈ పుస్తకం లో హెరాల్డ్ బ్లూమ్ ప్రపంచ సాహిత్యంలో తప్పనిసరిగా చదవాల్సిన 26 మంది రచయితలను గురించి ప్రతిపాదిస్తూ షేక్స్పియర్ కు, పాశ్చాత్య సాహిత్యానికి కేంద్రబిందువు అగ్రతాంబూలం ఇచ్చి దాంతే, మిల్టన్, టాల్స్టాయ్ వంటి వారితో పాటు వాల్ట్ విట్మన్ (Walt Whitman) పేరు ను కూడా ఆ జాబితాలో చేర్చారు. ఈ ‘వాల్ట్ విట్మన్ యాజ్ సెంటర్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ కానన్’ వ్యాసం లో Whitman రాసిన మహా కావ్యం లీవ్స్ ఆఫ్ గ్రాస్ లో ‘సాంగ్ ఆఫ్ మైసెల్ఫ్’ దీర్ఘ కవిత తో పాటు మరో ఐదు చిన్న ఖండికలు అసాధారణమైన ధ్యాన కవితలుగా, అత్యంత ముఖ్యమైనవిగా భావిస్తూ పాశ్చాత్య దేశాలలో వీటికి సరి సమానమైనవి లేవని చెప్పారు. వాటిలో ఒక కవిత 1860 నాటి లీవ్స్ ఆఫ్ గ్రాస్ మూడవ ముద్రణ లో మొదటిసారి ప్రచురించిన ‘అవుట్ ఆఫ్ ది క్రాడిల్ ఎండ్లెస్లీ రాకింగ్’ అన్నారు. ఆ కవిత కంటెంట్ ఏమిటా అని చదివితే నాకు కలిగిన సంభ్రమాశ్చర్యాలు అంతింత కావు. స్థలాభావం చేత పూర్తి కవిత ఇంగ్లీష్ వెర్షన్ లో పంచుకోవట్లేదు గాని ఉదాహరణకి ఆ కవిత మొదట్లోనే ఉన్న ఈ భాగం చూడండి. మీరు కూడా అబ్బుర పడక మానరు.
Out of the Cradle Endlessly Rocking
Once Paumanok,
When the lilac-scent was in the air and Fifth-month grass was growing,
Up this seashore in some briers,
Two feather’d guests from Alabama, two together,
And their nest, and four light-green eggs spotted with brown,
And every day the he-bird to and fro near at hand,
And every day the she-bird crouch’d on her nest, silent, with bright eyes,
And every day I, a curious boy, never too close, never disturbing them,
Cautiously peering, absorbing, translating.
“Shine! shine! shine!
Pour down your warmth, great sun!
While we bask, we two together.
Two together!
Winds blow south, or winds blow north,
Day come white, or night come black,
Home, or rivers and mountains from home,
Singing all time, minding no time,
While we two keep together.”
Till of a sudden,
May-be kill’d, unknown to her mate,
One forenoon the she-bird crouch’d not on the nest,
Nor return’d that afternoon, nor the next,
Nor ever appear’d again.
And thenceforward all summer in the sound of the sea,
And at night under the full of the moon in calmer weather,
Over the hoarse surging of the sea,
Or flitting from brier to brier by day,
I saw, I heard at intervals the remaining one, the he-bird,
The solitary guest from Alabama
“Blow! blow! blow!
Blow up sea-winds along Paumanok’s shore;
I wait and I wait till you blow my mate to me.
Yes, when the stars glisten’d,
All night long on the prong of a moss-scallop’d stake,
Down almost amid the slapping waves,
Sat the lone singer wonderful causing tears.
He call’d on his mate,
He pour’d forth the meanings which I of all men know.
(పూర్తి కవిత కోసం ఇక్కడ చూడండి. తప్పకుండా చదవండి. Harold Bloom చెప్పినట్టు ‘ఆత్మోత్సవగీతం ( Song Of Myself)’ కవితకు ఏ మాత్రం తీసిపోదు.)
48 ఏళ్ల వయసొచ్చాకా, చిన్నప్పుడెప్పుడో లాంగ్ ఐలాండ్ (Paumanok) లో సముద్రపు ఒడ్డున తిరుగుతూ తనను అత్యంత ప్రభావితం చేసిన ఒక సంఘటనను గుర్తుచేసుకుంటూ, ఒక జంట బాసిన పక్షి శోక వేదనలో తన స్వరాన్ని ఎలా కలుపుకున్నాడో వివరిస్తూ అక్షరబద్ధం చేసిన ఈ ‘అవుట్ ఆఫ్ ది క్రాడిల్ ఎండ్లెస్లీ రాకింగ్’, విట్మన్ కవిత్వంలో అత్యంత కీలకమైన, ఒక భావోద్వేగపూరితమైన కావ్యంలా సాగే దీర్ఘ కవిత.
సముద్రాన్ని ఒక ఊయల గా భావిస్తూ, ఆ తీరం చేరేటప్పుడు, త్రోవలో ఇతర పక్షులు చేసే శబ్దాలను అనుకరిస్తూ ఉత్తర అమెరికాలో ఎక్కువగా కనబడే ‘మాకింగ్ బర్డ్’ ను సంబోధిస్తూ విట్మన్ తనలో కవి ఎలా మేల్కొన్నాడో అద్భుతంగా వివరించిన కవితాఝరి ఈ ఖండ కావ్యం. సాహిత్యంలో, మాకింగ్ బర్డ్ అమాయకత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఉదాహరణకు, హాని చేయకూడని అమాయక జీవులను సూచిస్తూ హార్పర్ లీ ‘టు కిల్ ఎ మాకింగ్బర్డ్’ నవల టైటిల్ లో ఈ పక్షి పేరు వాడారు.
విట్మన్ ఈ కవిత ప్రారంభిస్తూ ఇలా అంటున్నాడు:
అనంతంగా ఊగుతున్న ఆ ఊయల (సముద్రం) నుండి,
ఆ ‘మాకింగ్ బర్డ్’ గొంతులో పలికే సంగీతపు అల్లిక నుండి,
తొమ్మిదవ మాసపు ఆ అర్ధరాత్రి వేళ నుండి,
ఎడారి ఇసుక తిన్నెలు, విశాలమైన పొలాల మీదుగా..
తన పడక వదిలి, ఒంటరిగా, చెప్పుల్లేని కాళ్లతో, చింపిరి జుట్టుతో తిరుగుతున్న ఆ బాలుడి నుండి..
కురిసిన కాంతివలయం నుండి, ప్రాణం ఉన్నట్లుగా మెలికలు తిరుగుతున్న నీడల మాయాజాలం నుండి..
నాకు వినిపించిన ఆ పక్షి జ్ఞాపకాల నుండి,
నా విషాద సోదరుడా (పక్షి), నీ స్మృతుల నుండి..
కన్నీళ్లతో ఉబ్బిపోయినట్లుగా ఆలస్యంగా ఉదయించిన ఆ పసుపు పచ్చని అర్ధచందమామ కింద నుండి..
మంచులో కురిసిన ఆ విరహ వేదన, ప్రేమ గీతాల నుండి..
అంతులేని నా హృదయ స్పందనల నుండి, వేలాదిగా పుట్టుకొచ్చిన పదాల నుండి..
అన్నిటికంటే శక్తివంతమైన, మధురమైన ఆ ఒక్క పదం నుండి..
నేడు ఆ దృశ్యాలన్నీ నా కళ్లముందు కదలాడుతున్నాయి,
నేను ఇప్పుడు ఒక మనిషిని, కానీ ఈ కన్నీళ్లు నన్ను మళ్ళీ చిన్న బాలుడిని చేస్తున్నాయి.
తీరంపై పడి, అలలతో ముఖాముఖి తలపడుతూ,
కష్టసుఖాల గాయకుడిగా, ఇహపరాలను కలిపే వారధిగా..
ఒక పాత స్మృతిని నేడు గానం చేస్తున్నాను.
ఏమిటా స్మృతి? తరువాత భాగం లో Whitman రాసిన ఈ వాక్యాలను చూడండి. అవి చదివితే, ఏ భారతీయ సాహిత్య పిపాసి అయినా నాలాగా దిగ్బ్రాంతికి లోను గాక మానడు. అమెరికా కి వలస వచ్చిన బ్రిటిషర్లు పెట్టిన లాంగ్ ఐలాండ్ పేరు బదులు నేటివ్ అమెరికన్స్ వాడుకున్న పేరు పామనక్ (Paumanok). ఆ పేరే ఇష్టపడే Whitman as బాల్య స్మృతి ఏమిటో ఇలా చెబుతున్నాడు.
ఒకప్పుడు పామనక్ తీరంలో..
లైలాక్ పూల సువాసన గాలిలో నిండిన వేళ, పచ్చిక మొలుస్తున్న సమయాన,
అలబామా నుండి వచ్చిన ఇద్దరు అతిథులు, రెక్కల జంట, కలిసి ఉండేవారు.
వారి గూడు, అందులో నాలుగు లేత పచ్చని గుడ్లు..
ప్రతిరోజూ మగ పక్షి కావలి కాస్తుంటే,
ఆడ పక్షి నిశ్శబ్దంగా గూటిపై ఒదిగి ఉండేది.
కుతూహలం నిండిన బాలుడిగా నేను..
వారిని ఇబ్బంది పెట్టకుండా, దూరంగా ఉండి,
జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ, వారి భాషను నా మనసులోకి అనువదించుకునేవాడిని.
ఆ పక్షులు ఇలా పాడుకుంటున్నాయి
“ప్రకాశించు! ఓ భాస్కరా.. నీ వెచ్చదనాన్ని మాపై కురిపించు!
మేమిద్దరం కలిసి ఉన్నంత వరకు..
గాలులు ఎటు వీచినా, పగలు వెల్లనైనా, రాత్రి నల్లనైనా..
కాలాన్ని మర్చిపోయి పాడుకుంటూనే ఉంటాం!”
కానీ అకస్మాత్తుగా..
ఒక ఉదయం ఆ ఆడ పక్షి గూటిలో లేదు.
ఆ మధ్యాహ్నం రాలేదు, మరుసటి రోజు రాలేదు.. తరువాత ఇక ఎన్నడూ రాలేదు.
అప్పటి నుండి వేసవి అంతా, సముద్రపు హోరులో,
వెన్నెల రాత్రుల్లో, ఆ ఒంటరి మగ పక్షిని నేను చూశాను.
ఆ మగ పక్షి ఆడపక్షి విరహవేదనలో హృదయవిదారకంగా రోదిస్తూ ఇలా విలపిస్తోంది.
“వీచండి! వీచండి! ఓ సముద్రపు గాలులారా..
నా ప్రేయసిని నా దగ్గరకు తీసుకువచ్చే వరకు నేను ఎదురు చూస్తూనే ఉంటాను!”
నక్షత్రాలు మెరుస్తున్న రాత్రంతా,
నాచు పట్టిన ఒక చెక్క కొయ్యపై నిలబడి,
అలల తాకిడి మధ్య.. కన్నీళ్లు తెప్పించేలా ఆ ఒంటరి గాయకుడు పాడుతూనే ఉన్నాడు.
అతడు తన తోడు నీడైన ఆడపక్షి కోసం వెతుకుతున్నాడు..
బాధాతప్త హృదయంతో శోకిస్తూ పిలుస్తున్నాడు,
లోకంలో ఎవరికీ తెలియని ఆ రాగంలోని లోతైన అర్థం.. నాకు (ఆ బాలుడికి) మాత్రమే తెలుసు!
అవును నా సోదరుడా (పక్షి), నాకు తెలుసు!
మిగతా వారికి తెలియకపోవచ్చు,
కానీ నీ ప్రతి స్వరాన్ని నేను నా గుండెల్లో భద్రపరుచుకున్నాను.
ఆ వెన్నెలను తప్పించుకుంటూ, నీడల్లో కలిసిపోతూ, నీ పాటను విన్నాను.
యే ఆచ్చాదన లేని కాళ్లతో, గాలిలో ఎగురుతున్న చింపిరి జుట్టుతో..
ఆ బాలుడు నీ కోసం వేచి ఉన్నాడు.
నీ స్వరాలను తనలో నింపుకుని, నేడు వాటిని మళ్ళీ పాడుతున్నాడు.
నీ అడుగుజాడల్లో నడుస్తున్నాను రెక్కల సోదరా!
విట్మన్ కవిత్వంలో ఈ భాగం అత్యంత తీవ్రమైన ఉద్వేగంతో కూడినది. ఆ మగ పక్షి తన భాగస్వామి కోసం పడే తపన, విరహం, మరియు చివరగా ఎదురయ్యే నిరాశ తనకు ఎలా కనబడిందో, ఎలా వినబడిందో ఒక పాట రూపం లో ఇలా రాశాడు.
లాలించు.. లాలించు.. లాలించు!
ఒక అలని అంటిపెట్టుకుని వెనుక అల ఓదారుస్తోంది,
ఒకదానినొకటి హత్తుకుంటూ, ముద్దాడుతూ అలలన్నీ చేరువవుతున్నాయి,
కానీ.. నా ప్రేయసి ఓదార్పు మాత్రం నాకు లేదు, నాకు లేదు!
ఆకాశంలో చంద్రుడు ఎంతో కిందకు వేలాడుతున్నాడు,
బహుశా.. అతడు కూడా ప్రేమ భారంతోనే బరువుగా మారాడని నా భావన.
ఓ రాత్రి! అలల నురుగులో ఎగురుతున్న ఆ నల్లని చుక్క నా ప్రేయసి కాదా?
బిగ్గరగా.. ఇంకా బిగ్గరగా పిలుస్తున్నాను.. నా ప్రాణమా, నేను ఇక్కడే ఉన్నానని నీకు తెలియదా?”
“ఓ పసుపు పచ్చని చంద్రుడా! నీలోని ఆ మసక చుక్క నా ప్రేయసి రూపమేనా?
ఆమెను నా నుండి ఇక దాచకు.
ఓ నేలా! ఓ భూమా! నేను ఎటు తిరిగినా నువ్వే కనిపిస్తున్నావు,
నువ్వు తలుచుకుంటే నా ప్రేయసిని నాకు తిరిగి ఇవ్వలేవా?
ఉదయిస్తున్న నక్షత్రాలారా! మీతో పాటే నా ప్రాణం కూడా ఉదయిస్తుందేమోనని ఆశగా చూస్తున్నాను.”
“ఓ వణుకుతున్న నా గొంతుకా! ఆ అడవులను, ఈ భూమిని చీల్చుకుంటూ నీ స్వరం వినిపించు,
ఎక్కడో ఒకచోట నా కోసం ఆమె వింటూనే ఉంటుంది.
ఒంటరితనపు గీతాలు.. విరహ వేదన గీతాలు.. మరణపు పాటలు!
క్షీణిస్తున్న ఆ చందమామ సాక్షిగా.. నిరాశతో కూడిన ఈ గీతాలను పాడుతున్నాను.
కానీ.. నిశ్శబ్దం! మెల్లగా.. ఇంకా మెల్లగా..
నేను వినాలి.. ఎక్కడో దూరాన నా ప్రేయసి బదులిస్తున్నట్లుంది.
ఓ సముద్రమా! కాసేపు నీ హోరును ఆపు.. నేను వినాలి.
ఇక్కడికి రా నా ప్రాణమా! నేను ఇక్కడే ఉన్నాను!
గాలి ఈలలను నా స్వరం అనుకోకు, నీటి తుంపర్లను నా రాకగా భ్రమించకు..
ఇది నేను.. కేవలం నీ కోసం పిలుస్తున్నాను!”
“అయ్యో! అంతా చీకటి.. అంతా వృధా!
నా హృదయం అనారోగ్యంతో, దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
చంద్రుడి చుట్టూ ఉన్న ఆ గోధుమ రంగు వెలుగు నీటిపై నీడలా పడుతోంది.
రాత్రంతా నేను పాడుతున్న ఈ పాటలు వృధా.. అంతా వృధా!
ఓ గతం! ఓ మధురమైన జీవితం! ఓ ఆనంద గీతాలారా!
అడవుల్లో, పొలాల్లో, గాలిలో.. అంతా ప్రేమే, ప్రేమే, ప్రేమే!
కానీ.. నా భాగస్వామి మాత్రం లేదు.. నా చెంత ఇక లేదు!
మేమిద్దరం ఇక ఎప్పటికీ కలవలేము.. కలవలేము!”
పక్షి గానం ఆగిపోతోంది.. కానీ ప్రకృతి మాత్రం సాగిపోతూనే ఉంది.
నక్షత్రాలు మెరుస్తున్నాయి, గాలులు వీస్తున్నాయి, పక్షి స్వరాలు ఇంకా ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి.
క్రూరమైన ఆ పాత తల్లి (సముద్రం) కోపంతో నిరంతరం మూలుగుతూనే ఉంది.
పామనక్ తీరంలోని బూడిద రంగు ఇసుకపై, పసుపు చందమామ సముద్రాన్ని తాకుతున్న వేళ..
ఆ బాలుడు పరవశించిపోయాడు!
అతని పాదాలను అలలు తాకుతున్నాయి, అతని జుట్టు గాలితో ఆడుకుంటోంది,
ఇన్నాళ్లూ గుండెల్లో దాచుకున్న ప్రేమ.. ఉప్పెనలా ఒక్కసారిగా దూసుకొచ్చింది!
ఆ పక్షి గానం యొక్క అర్థం అతని ఆత్మలోకి చేరింది, చెంపల మీదుగా కన్నీళ్లు ధారగా కారుతున్నాయి.
“నీవు పక్షివా నన్నావహించిన కవితా రాక్షసివా అని బాలుడి ఆత్మ ప్రశ్నించింది.
“నువ్వు పాడుతున్నది నీ ప్రేయసి కోసమేనా? లేక నా కోసమా?
నేను ఒకప్పుడు పసివాడిని, నా నాలుకకు మాటలు తెలియవు.. కానీ నీ పాట విన్నాక నేను మేల్కొన్నాను!
ఒక్క క్షణంలో నా జన్మ కారణం నాకు తెలిసిపోయింది.
నీ పాట కంటే స్పష్టమైనవి, బిగ్గరవైనవి, మరింత దుఃఖంతో కూడినవి..
వేలాది పాటలు, వేలాది గాయకులు నాలో ఇప్పుడే జన్మించారు! వారు ఇక ఎన్నటికీ మరణించరు.
ఓ ఒంటరి గాయకుడా! నీవు నన్ను కవిగా మార్చావు.
ఇకపై నేను ఎన్నటికీ పాత శాంతమూర్తి అయిన బాలుడిని కాలేను.
నాలో అగ్ని రగిలింది.. నా విధి నాకు తెలిసిపోయింది.”
ఆ వెన్నెల రాత్రి పామనక్ తీరంలో నా సోదరుడైన ఆ పక్షి పాడిన గీతాన్ని,
నాలో మేల్కొన్న వేలాది పాటలతో కలిపి భద్రపరుచుకుంటాను.
అన్ని పాటల్లోనూ తీయని పాట.. సముద్రం నా పాదాల చెంత గుసగుసలాడిన ఆ పదం..
ఒక ముసలి అవ్వ ఊయల ఊపుతూ పాడుతున్నట్లుగా..
సముద్రం నాకు ఆ రహస్యాన్ని చెప్పింది.
ఇప్పుడు చెప్పండి విట్మన్ రాసిన ‘లీవ్స్ ఆఫ్ గ్రాస్’ అమర కావ్యం లో ఈ ఖండిక చదివితే భారతీయ సంస్కృతిలో ఆదికవి వాల్మీకి అయితే అమెరికా సాహిత్య సంస్కృతికి విట్మన్ ఏమవుతాడో. ఒక కవి తన గతాన్ని నెమరువేసుకుంటూ, ఒక పక్షి వేదన ద్వారా తనలో కవిత్వం ఎలా ఉద్భవించిందో వివరించి కావ్యానికి అంకురార్పణ చేసిన Whitman ను ఏమని సంబోధించాలో..
కవితలో విట్మాన్ ‘Ninth-month’ (తొమ్మిదవ నెల) అని అన్నారు, అంటే క్వేకర్ల (Quakers) క్యాలెండర్ ప్రకారం సెప్టెంబర్ నెల. ఇది శరదృతువు ప్రారంభాన్ని, అంటే మార్పును సూచిస్తుంది. ఈ కవితలోని ‘Barefoot’ (చెప్పులు లేకుండా) అనే పదం ఎంత లోతైనదో మీకు అర్థమై ఉంటుంది—అంటే ప్రకృతితో ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా నేరుగా స్పర్శించడం.
పక్షిని విట్మన్ ‘Lone Singer’ అని పిలిచారు. ఇది కవికి కూడా వర్తిస్తుంది. లోకంలో ఎందరో ఉన్నా, తన బాధను కవిత్వంగా మార్చి పాడేవాడు కవి ఒక్కడే.
ప్రకృతిలోని మూగ వేదనను గుర్తించగలిగిన రోజే ఆ బాలుడు ఒక కవిగా పరిణతి చెందాడు.
ఆ శోకాన్ని కవితా పదాలుగా మనుషుల భాషలోకి మార్చే బాధ్యత కవిదేనని చెప్పడం వాల్ట్ విట్మన్ ఉద్దేశ్యం. అందుకే తన జంట పక్షికి దూరమైన మగ పక్షి ప్రకృతితో కూజిత సంభాషణ చేస్తూ తన బాధను సముద్రానికి, చంద్రుడికి, నక్షత్రాలకు, గాలికి, అలలకు, ప్రకృతిలోని ప్రతి అణువణువుకూ చెప్పుకున్నట్టుగా భావించాడు.
ఆ పక్షి శోకం ఆ చిన్నపిల్ల వాడిలో ‘కవిని’ ఎలా నిద్రలేపిందో, అతన్ని ఒక బాలుడి నుండి ఒక ‘Bard’ (మహాకవి) గా ఎలా మార్చిందో విట్మన్ పదాల్లోనే చదివేసరికి, క్రౌంచ పక్షుల జంటను విడగొట్టినప్పుడు ఆడపక్షి శోకాన్ని చూసి చలించి పోయిన కరకు బోయడు తనలో ఒక మహా కవితా విస్ఫోటనం జరిగి తాను వాల్మీకి మహర్షి గా రూపాంతరం చెందిన ఘట్టమే నన్ను పూర్తిగా కమ్మేసింది. వాల్మీకి ఆ సంఘటనను చూసినప్పుడు కలిగిన ఆకస్మిక ఉద్వేగమే ‘రామాయణ’ కావ్యానికి పునాది వేసి ఆయనను ఆదికవి చేస్తే, పామనక్ తీరంలో నిలబడి ‘మాకింగ్ బర్డ్’ విరహ వ్యధ ను గమనించిన విట్మన్ లో ఒక ‘మహాకవి’ (Bard) మేల్కొని అమెరికా కవిత్వ సామ్రాజ్యానికి ఆదికవిని చేసిందనిపించింది. ఇద్దరి మహాకావ్యాలు పక్షి పడే విరహ వేదన (Aria) నుండే ఆవిర్భవించాయి.
అంతే కాదు ఇద్దరూ నీటిని తల్లిలా ఊహించి వర్ణించారు. ‘అవుట్ ఆఫ్ ది క్రాడిల్ ఎండ్లెస్లీ రాకింగ్’ (Out of the Cradle Endlessly Rocking) అనే కవిత పేరులోనే విట్మాన్ సముద్రాన్ని ఒక ఊయలగా వర్ణిస్తూ ఒక తల్లి బిడ్డను నిద్రపుచ్చడానికి ఎలాగైతే ఊయల ఊపుతుందో, సముద్రం తన అలలతో ఈ ప్రపంచాన్ని అలానే లాలిస్తోందని విట్మన్ భావిస్తే, వాల్మీకి తమసా నదిని చూసి ‘ప్రసన్నానివ సంత్వునాం మనః’ (మంచి మనుషుల మనస్సు లాగా ఈ నది నీరు ఎంత నిర్మలంగా ఉందో!) అని భావించాడు. ఒక తల్లి మనస్సు ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో, ఆ నది కూడా అంతే స్వచ్ఛంగా ఉందని ఆయన నమ్మకం.
ఇంక వాల్మీకి నోటి వెంట అప్రయత్నంగా వెలువడిన పలుకులు
మా నిషాద ప్రతిష్ఠాం త్వమగమః శాశ్వతీః సమాః
యత్ క్రౌంచమిథునాదేకమవధీః కామమోహితమ్.
(ఓ కిరాతుడా! మైథునంలో ఉన్న పక్షుల జంటలో ఒకదానిని చంపిన నీకు శాశ్వత కాలం ప్రతిష్ఠ లభించదు గాక!)
ఆయనకు అప్రతిష్ట కలుగుతుందని ఎందుకు సూచించాయో విశ్లేషించి చర్చించే అంత విద్వత్తు నాకు లేదు కానీ అవి ఒక క్రమబద్ధమైన లయలో ( అనుష్టుప్ ఛందస్సులో) ఉండడం,
‘శోకార్తస్య ప్రవృత్తో మే శ్లోకో భవతు నాన్యథా’ (నా శోకం నుండి పుట్టినది కాబట్టి ఇది ‘శ్లోకం’ అవ్వాలి) అని ఆయన ప్రకటించడం.. అదే భావాన్ని వేటూరి తన పాటలో ఉపయోగించడం నేను ఈ విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన ట్రావెలాగ్ అడవి రాముడు సినిమా పాట తో మొదలు పెట్టడానికి కారణ భూతమయ్యింది.
వాల్మీకి తమసా నదీ తీరంలో పక్షి వేదనను గమనించి పక్షి రోదనను సంస్కృత శ్లోకంగా మార్చగా, విట్మన్ అట్లాంటిక్ సముద్ర తీరం లో పామనక్ ద్వీపం మీద ఆ పక్షి పాటను తన ‘ముక్త ఛందస్సు,’ (Free Verse) వచన కవితగా మార్చారు. వాల్మీకి నోటివెంట ‘మా నిషాద ప్రతిష్ఠాం…’ శ్లోకం వెలువడిన తర్వాతే బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై రామాయణం రాయమని ప్రేరేపిస్తాడు. విట్మన్ కూడా “ఇన్నాళ్లూ నా నాలుక నిద్రపోయింది, ఈ పక్షి పాట విన్నాకే నేను మేల్కొన్నాను” అని చెప్పాడు. వాల్మీకికి తమసా నది సాక్షిగా నిలిస్తే, విట్మన్ కు అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం సాక్షిగా నిలిచింది. నది ప్రశాంతత వాల్మీకి కవిత్వంలో కనిపిస్తే, సముద్రపు ఉధృతి విట్మన్ కవిత్వంలో కనిపిస్తుంది.
ఒక పక్షి ప్రాణం పోవడం లేదా ఒక పక్షి తన తోడు కోసం ఏడవడం అనేది లోకానికి చిన్న విషయమే కావచ్చు. కానీ ఒక మహాకవికి అది విశ్వమంత బాధ. వాల్మీకి అయినా, విట్మన్ అయినా.. ప్రకృతిలోని ఆ చిన్న జీవి మూగ బాధను తమదిగా భావించినందుకే దానిని అద్భుతంగా వ్యక్తపరచి అజరామరైన కావ్యాలు గా మార్చారు. ఒక విధంగా సీతారాముల వియోగం కూడా ఆ పక్షుల వియోగం లాంటిదే. రాముడి శోకం కూడా ఆ జంట బాసిన పక్షి శోకం లాంటిదే.
శోకం నుండి ఉద్భవించేది కరుణ రసం. విరహం నుండి విలసిల్లేది విశ్వజనీన ప్రేమ. విట్మన్ తన జీవితాంతం తనను తాను ‘Chanter of pains and joys’ (విషాద, వినోదాలను చాటిచెప్పే గాయకుడు) అని పిలుచుకున్నాడు, ఇది సరిగ్గా వాల్మీకి మహర్షి ఆ శోకాన్ని శ్లోకంగా మార్చిన సందర్భానికి సరిపోతుంది. అందుకే వారిద్దరూ తమ తమ భాషల్లో ‘ఆదికవులు’గా మిగిలిపోయారు.
(కొనసాగింపబడుతుంది )
PS : ట్రావెలాగ్ లో ఇదంతా రాయడం అవసరమా అనిపించినా, ఎందుకో విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన మ్యూజింగ్స్ లో నాకు నచ్చిన ఈ మహాకవి సాహిత్యాన్ని, ఆయన జీవితంలో చోటుచేసుకున్న సంఘటనల్ని, ఆయన నివసించిన, సంచరించిన ప్రదేశాల గురించి ఆసక్తికరమైన విషయాల్ని కూడా ఇలాంటి పోస్టుల ద్వారా మీతో పంచుకుందామనుకుంటున్నాను. ఏమనుకోరు కదా.
ఈ ట్రావెలాగ్ మునుపటి భాగాలు చదవాలంటే ఈ లింకులు క్లిక్ చెయ్యండి.
విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన – 1 https://www.facebook.com/share/1CE4GxfKnQ/
విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన – 2
విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన – 3 https://www.facebook.com/share/v/1C3iABYJh6/
విట్మన్ స్మారక ప్రదేశాల సందర్శన – 4
Featured image photography by David Kanigan, courtesy: pexels.com
ఫేస్ బుక్, విజయ్ జీడిగుంట వాల్ నుంచి, 4-4-2026
భద్రుడు గారు.. కృతజ్ఞతలు.. ధన్యవాదాలు అనేవి చాలా చిన్న మాటలు. మీరు నా పోస్ట్ కి ఇచ్చిన గౌరవం మీకు ఏమిచ్చినా తీర్చుకోలేని రుణం… నాకు మీ ఈ ప్రశంస ల, సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం తో సమానం.
మీ ఆవిష్కరణ అసామాన్యం.
అరిది , ప్రాచ్య పాశ్చాత్య మహాకవుల , వి
యోగ మగ్న కరుణ రస యుత కవిత్వ
సంతులన రచన , మనసు సంతస పడె ,
విజయ సారథి గారికి వేల నతులు 🙏 .
ధన్యవాదాలు సార్!
excellent writeup