కమ్యూనిస్టుగా, ఆ తర్వాత ఫ్రాన్సులో సార్త్రేకి, సైమన్ డి బోవాకి స్నేహితుడిగా, చివరికి ఫ్రాన్సు వదిలిపెట్టి ఇంగ్లాండులో తనకి ఆశ్రయం వెతుక్కున్నవాడిగా, కమ్యూనిజంతో తెగతెంపులు చేసుకుని, ఆసియా, ఆఫ్రికా దేశాల వైపు చూపు సారించినవాడిగా, రైట్ ప్రపంచమంతా చేసిన ప్రయాణం అతణ్ణి పాల్ రోబ్సన్ వంటివారి కోవలో నిలపగలిగేదని నిశ్చయంగా చెప్పగలం.
జార్జి మోసెస్ హోర్టాన్
అతడి జీవితంలో నిజంగా దుర్భరమైన అధ్యాయం అంటే ఇదే. అతడు తన తొలి కవిత్వం 1829 లో అచ్చువేసుకుంటే, ఆ తర్వాత ముప్ఫై ఏళ్ళకు పైగా అతడిరకా బానిసగానే జీవించవలసి రావడం. తాను బానిసగా జీవిస్తున్నాడు అనే చైతన్యం లేకపోయి ఉంటే, ఆ నరకం వేరు. కాని తాను బానిసగా జీవించవలసి వస్తూండటాన్ని తన మనసూ, బుద్ధీ కూడా అంగీకరించడం లేదని తెలిసాక కూడా ఆ జీవితమే జీవించవలసి రావడంలోని నరకం మన ఊహకి కూడా అందేది కాదు.
ఫిలిస్ వీట్లి
ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ సాహిత్యాన్ని పరిచయం చేస్తూ నేను వెలువరించిన 'వికసించిన విద్యుత్తేజం' పుస్తకానికి ఇప్పటిదాకా ఒక్క సోమశేఖర్ నుంచి మాత్రమే ప్రతిస్పందన లభించింది. ఆ పుస్తకంలో మూడు నాలుగు కొత్త వ్యాసాలున్నాయి. కాబట్టి మిత్రులు వాటిని ఇక్కడైనా చదువుతారని ఇలా అందిస్తున్నాను.
